230 V bez zakłóceń

Praktyczne aspekty wykorzystania zasilaczy UPS

Wiesz już, że odpowiednim typem zasilacza do domu będzie tanie urządzenie o topologii offline, zwykle o mocy 300 W, czyli około 500 VA. W przypadku zasilania dwóch pecetów zasilacz powinien mieć oczywiście większą moc – 700–800 VA. Zapewni wtedy czas podtrzymania od kilku do kilkunastu minut. Teraz czas poznać praktyczne możliwości wykorzystania zasilacza.

Rodzaje gniazd wyjściowych

Zasilacze mogą mieć dwa typy gniazd wyjściowych. W przypadku UPS-ów wykonanych w postaci listew zasilających są to okrągłe gniazda CEE 7. Można podłączać do nich kable zasilające od komputera, monitora, drukarki itp.

Jednak w większości zasilaczy stosowane są gniazda typu IEC 320, które są mniejsze niż CEE 7, więc można je gęsto upakować na ściance niewielkiego UPS-a. Potrzebują jednak specjalnych kabli zasilających, zakończonych z jednej strony wtyczką, a z drugiej gniazdem IEC 320. Niestety, kable te nie zawsze są w zestawie z zasilaczem.

Nie wszystkie gniazda zasilające zapewniają ochronę przed zanikiem zasilania. Część gniazd, oznaczonych jako Battery Backup, zapewnia zasilanie z akumulatora. Należy do nich podłączać urządzenia potrzebujące niezawodnego zasilania, a więc zwykle komputer i monitor (może być też np. router). Każdy zasilacz ma też kilka gniazd, które tylko filtrują napięcie, podobnie jak listwy zasilające. Gniazda te są oznaczone jako Surge Protection. Można do nich podłączać np. drukarki czy skanery.

Ochrona telefonu i modemu

Wiele zasilaczy UPS może chronić przed zakłóceniami pochodzącymi z sieci telefonicznej. W sieci tej często występują silne przepięcia, związane m.in. z wyładowaniami atmosferycznymi, które powodują uszkodzenia modemu lub nawet całego komputera. Dlatego modem warto podłączyć do gniazdka telefonicznego za pośrednictwem UPS-a – kabel z gniazdka telefonicznego podłącza się do zasilacza, a kabel z zasilacza do modemu.

Uruchamianie zasilacza

Przed pierwszym uruchomieniem zasilacza warto pamiętać, że może on mieć niepodłączony akumulator. Akumulator znajduje się w komorze, której pokrywę trzeba otworzyć i podłączyć do zasilacza odpowiednie przewody. Dopiero wtedy możliwe będzie uruchomienie urządzenia. Trzeba też pamiętać, że UPS zyskuje swoją pełną sprawność po kilku godzinach pracy, gdy akumulator zostanie naładowany do pełna.

Sygnalizacja

O stanie pracy zasilacza UPS informują odpowiednie kontrolki. W czasie pracy sieciowej powinna zazwyczaj świecić jedna zielona kontrolka. Podczas pracy bateryjnej kontrolka zmienia kolor albo zapala się dodatkowa lampka, a także słychać sygnał dźwiękowy. Jeżeli dzieje się to codziennie, nawet gdy jest zasilanie sieciowe, oznacza to zbyt dużą czułość urządzenia na wahania napięcia sieciowego (można ją zmienić).

Wszystkie zasilacze potrafią także informować o przeciążeniu, zarówno sygnałem dźwiękowym, jak i kontrolką. Wiele urządzeń ma też automatyczny bezpiecznik, który powoduje wyłączenie UPS-a w momencie przeciążenia.

Przeciążenie często powoduje monitor CRT (podczas włączania) lub drukarka laserowa (podczas nagrzewania), więc urządzenia te nie powinny być podłączane do UPS-a. Jeśli jednak przeciążenie powoduje sam komputer, oznacza to, że kupiłeś za słaby zasilacz. Niestety, urządzenia kiepskich marek często mają parametry niższe, niż podaje producent.

Komunikacja z komputerem

Jedną z zalet nowoczesnych zasilaczy UPS jest to, że mogą komunikować się z komputerem, informować o stanie zasilania, automatycznie zamykać system operacyjny itp. Podłącza się je do portu USB komputera za pomocą kabla dołączonego przez producenta (czasem standardowy kabel USB nie pasuje do gniazda zasilacza). Niektóre modele zasilaczy korzystają jeszcze z portu szeregowego.

System taki jak Windows XP czy Vista automatycznie wykryje podłączony zasilacz. Jednak w celu pełnego wykorzystania jego możliwości trzeba zainstalować oprogramowanie dołączone do UPS-a. Dzięki niemu system będzie automatycznie zamykany w razie długotrwałej awarii zasilania, a użytkownik będzie miał możliwość ustawienia czasu, po którym ma to nastąpić.

Innym parametrem, jaki można ustawiać za pomocą oprogramowania, są napięcia progowe, przy których zasilacz ma się przełączać na pracę autonomiczną (z akumulatora). Jeśli wahania (zazwyczaj spadki) napięcia w sieci zasilającej są bardzo duże i zasilacz zbyt często korzysta z akumulatora, można spróbować obniżyć dolny próg napięcia.

Wreszcie oprogramowanie daje możliwość sprawdzenia stanu zasilacza – aktualnego stanu naładowania akumulatora, obciążenia (mocy komputera), a także szacowanego czasu podtrzymania przy danym obciążeniu.

Zasilacze UPS są zazwyczaj traktowane jako urządzenia zbędne, bo przecież bez nich komputer również działa. Jednak dzięki nim pecet może pracować w znacznie lepszych warunkach, rzadziej ulegać awariom i lepiej chronić dane użytkownika.